عصيان آن عبارت است از : خروج از قوّه به فعل در جهات نقص و مقابلات جنود عقل . و پس از اين فعليت ، به كمال شقاوت رسد و از ساحت قرب و رحمت حق خارج شود و به حزب شياطين و مارِدين ملحق و پيوسته گردد . قوله : « فَأعْطاهُ خَمْسَةً وَسَبْعِينَ جُنْداً » . بدان‌كه اعطاء اين جنود به جهل كه تقويت كند مضادّهء با عقل و جنود آن را ، منافات با تعذيب و ابعاد از رحمت ندارد ؛ زيرا كه اين جنود ، چنانچه دانستى ، لازمهء جنود عقليه است ، و لازمهء جعل و ايجاد عالم طبيعت ، مضادّت و معاندت است ، ولى اين ، سلب اختيار به هيچ وجه نكند ، بلكه اگر در كمالات و جنود عقليه ، مقابلات آن در تحت اختيار نباشد ، كماليت غالب آنها منتفى شود . مثلًا ، وقتى عدل از صفات كماليه است ، كه به اختيار ، انسان متصف به آن شود و الّا اگر ظالم را نگذارند ظلم كند و دست او را از تعدّى كوتاه كنند و به اضطرار ، قيام به عدالت كند ، عادل نخواهد بود . و چون هر يك از اين صفات كماليه با مقابلات خود مخمّر در طينت انسان است بالذات و بالعرض ، و انسان در فعليت دادن هر يك ، در سر حدّ اختيار است ، فعليت هر يك از اين دو مقابل ، مبدأ سعادت يا شقاوت است و موجب دخول در حزب الرحمان و جنود العقل يا حزب الشيطان و جنود الجهل است و از اين جهت ، در اين حديث شريف فرموده : « اگر عصيان كردى بعد از اين اعطاء جنود ، تو را و جنود تو را از رحمت خود خارج كنم » . و اين براى آن است كه اگر عصيان ، موجب فعليت و بروز و ظهور ملكات رذيلهء نفسانيه نشود ، صاحب آن از ساحت رحمت و درگاه قرب عزّت ، پُر دور